Zonnepanelen en laadregelaars

Wie graag een paar dagen buiten de camping staat, merkt al snel dat de leefaccu de beperkende factor is. Zonnepanelen laden die accu overdag geruisloos bij en maken zo autonoom kamperen mogelijk. Hieronder leest u hoe het systeem werkt, wat u realistisch mag verwachten en welke keuzes daarbij het verschil maken.

Wattpiek: wat zegt dat getal?

Het vermogen van een zonnepaneel wordt uitgedrukt in wattpiek (Wp). Dat is het vermogen dat het paneel levert onder ideale testomstandigheden: felle, loodrechte zon en een koel paneel. In de praktijk haalt u die piek zelden, dus reken nooit met het volle getal.

Een bruikbare vuistregel voor Nederland: tussen maart en oktober levert een paneel op een gemiddelde dag ongeveer vier keer zijn wattpiek aan wattuur (Wh). Een paneel van 100 Wp geeft dan grofweg 400 Wh per dag, wat bij een 12V-leefaccu neerkomt op ruwweg 20 à 25 ampère-uur (Ah).

De verschillen per seizoen zijn groot:

• Hoogzomer: lange dagen en een hoge zonnestand — een 100 Wp-paneel kan dan 500 Wh of meer per dag opwekken.
• Winter: korte dagen en een lage zon — datzelfde paneel komt soms niet verder dan 100 tot 200 Wh. De wintermaanden leveren samen maar een fractie van de jaaropbrengst.

Reken voor het najaar en de winter dus met een flinke afslag.

De laadregelaar: MPPT of PWM

Een zonnepaneel sluit u nooit rechtstreeks op de accu aan. Daartussen hoort een laadregelaar, die de spanning bewaakt en de accu volgens het juiste laadprogramma vult zonder overladen. Er zijn twee soorten.

PWM

Een PWM-regelaar (pulsbreedtemodulatie) trekt de paneelspanning simpelweg omlaag naar de accuspanning. Dat werkt betrouwbaar en is goedkoop, maar er gaat vermogen verloren. Voor een klein paneel dat vooral de accu op peil houdt, volstaat het.

MPPT

Een MPPT-regelaar (maximum power point tracking) zoekt continu het optimale werkpunt van het paneel en zet de overtollige spanning om in extra laadstroom. Daardoor haalt hij er in de praktijk ongeveer 20 tot 30 procent meer uit dan een PWM-regelaar, met een rendement rond de 95 procent. Zeker bij panelen boven de 100 Wp, bij meerdere panelen in serie en bij zwakker licht is dat verschil merkbaar. Wilt u autonoom staan, dan is MPPT vrijwel altijd de betere keuze.

Aansluiting op de leefaccu

De laadregelaar laadt uitsluitend de leefaccu, niet de startaccu — die blijft bewust gescheiden. Sommige regelaars kunnen met een extra uitgang de startaccu een klein onderhoudsstroompje geven, zodat die tijdens een lange standplaats niet leegloopt. Belangrijk is dat u de regelaar instelt op het juiste accutype: lood, AGM, gel en lithium vragen elk hun eigen laadspanning. Een verkeerde instelling verkort de levensduur van de accu aanzienlijk.

Hoeveel paneel heeft u nodig?

Begin bij uw verbruik, niet bij het dak. Tel op wat u op een dag gebruikt: verlichting, de waterpomp, de kachelventilator, laadstroom voor telefoons en laptop, en de koelkast als die op 12V staat. Voor een zuinig koppel komt dat vaak op 40 tot 80 Ah per dag; met een 12V-compressorkoelkast die dag en nacht draait, loopt het op.

Wilt u dat de zon dat verbruik in het zomerhalfjaar dekt, reken dan globaal:

• 100 Wp houdt de accu op peil en dekt licht gebruik.
• 200 Wp is voor veel campers een prettige basis voor een paar dagen zonder walstroom.
• 300 Wp of meer maakt langer autonoom staan realistisch, zeker in combinatie met een ruime lithiumaccu.

Neem bewust 20 tot 30 procent marge: het dak ligt vlak, niet loodrecht op de zon.

Plaatsing op het dak

Panelen liggen op een camper vrijwel altijd plat op het dak. Dat is praktisch, maar niet de optimale hoek — u levert een deel van de opbrengst in ten gunste van gemak en rijveiligheid. Let bij de plaatsing op:

• Vrij zicht op de lucht: houd afstand van de dakairco, een satellietschotel, de luifel en dakluiken, die schaduw werpen.
• Luchtstroom eronder: een warm paneel levert minder; montagevoetjes met wat ruimte helpen.
• Waterdichte doorvoer: de kabeldoorvoer door het dak moet vakkundig worden afgedicht om lekkage te voorkomen.

Werk aan het dak en de bekabeling laat u over aan een vakman.

Samenspel met walstroom en dynamo

Een zonnepaneel is een aanvulling, geen vervanging. De leefaccu wordt uit drie bronnen gevoed, die elkaar aanvullen:

• Walstroom laadt via de ingebouwde acculader zodra u op een camping bent aangesloten — de snelste en meest constante bron.
• De dynamo laadt tijdens het rijden bij, tegenwoordig meestal via een laadbooster (DC-DC-lader) die ook moderne motoren en lithiumaccu's netjes bedient.
• Het zonnepaneel vult stil aan zolang u stilstaat, juist wanneer de andere twee ontbreken.

Samen zorgen ze ervoor dat u zelden zonder stroom komt te zitten.

Beperkingen: reken op de zon, maar niet blind

Zonne-energie is gratis, maar niet gegarandeerd. Houd rekening met:

• Weer en seizoen: een reeks grijze dagen of de korte winter drukken de opbrengst fors.
• Schaduw: valt er schaduw op zelfs een klein deel van een paneel — een tak, de schotel, een gebouw — dan zakt de opbrengst van dat paneel veel sterker dan u zou verwachten.
• Warmte: paradoxaal genoeg leveren panelen bij hoge temperaturen iets minder.

Voor korte, zonnige trips is een zonnepaneel vaak voldoende. Wilt u ook in het najaar en de winter langer autonoom staan, dan blijven walstroom of af en toe rijden onmisbaar. Twijfelt u welke camper en welke elektrische uitrusting bij uw reisstijl passen? Bekijk gerust ons actuele aanbod of neem contact met ons op.